9.Sınıf 4.Ünite

IV.ÜNİTE  ÖĞRETİCİ METİNLER

 

Tanım: Bilgi ve haber vermek,ikna etmek,kanıları değiştir-mek,uyarmak,düşündürmek,yönlendirmek,tanıtmak gibi amaçlarla yazılan metinlere denir.

 

Özellikleri:

 

* Bu metinler ele aldığı konuya göre deneme,makale,fıkra gibi farklı isimler alır.

* Hepsi düzyazı şeklindedir ancak konuyu ele alış şekilleri farklıdır.

* Bu tür metinlerde okuyucuya verilmek istenen mesaj genellikle doğrudan aktarılır.Bu mesaja ana düşünce denir.

* Öğretici metinlerde amaç bilgi vermek,öğretmek… olduğu için daha çok günlük dil kullanılır.

* Sanatsal anlatıma,mecaz anlamlı kelimelere fazla yer verilmez.

 

  GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİNLER

 

Makale:

 

Bir gerçeği açıklamak, bir konuda görüş ve düşünceler  öne sürmek ya da bir tezi savunmak, desteklemek için yazılan yazılara makale denir.

*Anlatım yalın ve yoğundur, nesnel bir nitelik taşır.

*Öne sürülen düşünce ve tez kanıtlanır.

* Gazete ve dergilerde yayımlanır.

 

Deneme:

 

Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini, kesin kurallara varmadan, kanıtlamaya kalkmadan, okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür.

* Yazar, kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava sezdirir.

* Samimi bir dil kullanılır.

* Yazar, öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir.

* Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur.

Yazar anlatımda ve konu seçiminde özgürdür.

 

Fıkra:

 

Yazarın, gündelik olayları, özel bir görüşle, güzel bir üslupla, kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa, günübirlik yazılardır.

*Gazete yazısıdır.

*Yazar düşüncelerini kanıtlama yoluna gitmez.

*Dil tabiidir.Günlük deyimlere, yer yer nükteli sözlere yer verilir.

 

Sohbet (Söyleşi) :

 

Yazarın, gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini, okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılara sohbet denir..

*Herkesi ilgilendiren konular seçilir.

*Yazar, sorulu-cevaplı  cümlelerle karşısındakiyle  konuşu-yormuş hissi verir.

*İçtenlik, samimilik,doğallık sohbetin özelliklerindendir.

 

Eleştiri :

 

Sanat, edebiyat, düşünce eserlerini hem öz hem yapı yönün-den açıklayan, başarılı ve   başarısız ya da değerli ve değer-siz yönlerini gösteren, bunları örneklerle somutlaştırıp  be-lirten yazı türüdür.

*Eleştiri objektif olmalıdır.

*Eleştiride amaç okura ve yazara yol göstermektir.

*Eleştirmenin kişisel duygularını kattığı eleştirilere öznel eleştiri, kişisel duygularını katmadığı,objektif olduğu eleşti-rilere de nesnel eleştiri denir.

 

Röportaj :

 

Yazarın okuyucularına bir konuyu inandırmak için kişi, eş-ya, eser ya da bir yerle ilgili olarak yaptığı incelemeleri, fotoğraflarla süsleyerek, kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarına röportaj denir.

 

* Röportaj, bir çeşit haberdir. Fakat, röportajda bilgiden başka, yazarın izlenimleri, düşünceleri, görüşleri de yer alır.

* Röportajı hazırlayan kişi, konuyu iyice öğrenmeli, yerinde ve gerekli incelemeleri yapmalı, gerekli belgeleri toplama-lıdır.

* Röportaj türü, gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, röportaj, özellikle gazetecilerin uyguladığı bir türdür.


  KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİNLER

 

Hatıra (Anı) :

Bir yazarın kendisini yaşadığı ya da tanık olduğu olayları, sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır.

 

*Geçmişteki olay üzerine yazılır.

*Yazar, olayları kendi bakış açısından anlatır.

*Anılar, yaşandığı dönem hakkında bilgi verir.

* Anı yazarken önce konu tespit edilmeli; sonra ya günü gü-nüne tutulan notlar ya da hafızada saklanan olaylar zinciri, plâna göre düzenlenmelidir.

 

Günlük (Günce) :

Yaşanan olayların, izlenimlerin, tarih atılarak, günü gününe yazılması ile oluşan türe günlük denir.

*Kısa yazılardır.

*Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır.

*Yazarın hayatından izler taşır.

*İçten ve sevecendir.

*Divan edebiyatında Ruzname denir.

 

Gezi Yazısı :

Yazarın yurt içinde ve yurt dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüdür.

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !